2. Le nom : genre et pluriel

Reconnaître le masculin et le féminin, et former le pluriel.

En kabyle, chaque nom a un genre : masculin ou féminin. Le genre se reconnaît souvent au préfixe du nom. Le pluriel se forme en changeant le préfixe et parfois le suffixe, et parfois le radical change aussi.

2.1. Le masculin

La plupart des noms masculins commencent par a- (parfois am- ou an-).

KabyleFrançais
argaz
homme
aqcic
garçon
axxam
maison
amɣar
vieil homme
anegmar
chasseur

2.2. Le féminin

Le féminin se forme généralement avec ta-...-t : la marque t- au début et -t à la fin. Quelques noms féminins sont irréguliers (comme tameṭṭut pour « femme »).

MasculinFéminin
aqcic (garçon)
taqcict (fille)
amɣar (vieil homme)
tamɣart (vieille femme)
aɣyul (âne)
taɣyult (ânesse)
argaz (homme)
tameṭṭut (femme) — irrégulier

2.3. Le pluriel

Le pluriel masculin utilise souvent le cadre i-...-en. Le pluriel féminin utilise ti-...-in. Certains noms changent la voyelle interne (pluriel « brisé »).

SingulierPlurielType
argaz
irgazenrégulier (masc.)
aqcic
iqcicenrégulier (masc.)
taqcict
tiqcicinrégulier (fém.)
amɣar
imɣarenrégulier (masc.)
taddart (village)
tuddarpluriel brisé

2.4. Les exceptions (À connaître absolument)

La règle a- / ta-...-t fonctionne pour la majorité des mots, mais il existe trois grandes exceptions qu'il faut mémoriser.

A. Les mots totalement différents (Paires lexicales)

Pour certains mots très courants (surtout la famille), le masculin et le féminin n'ont pas de racine commune. Ce sont des mots complètement différents.

MasculinFémininSens
argaz
tameṭṭuthomme / femme
mmi
yellimon fils / ma fille
gma
weltmamon frère / ma sœur

B. Le changement de sens (Le "faux" féminin)

Parfois, ajouter le cadre féminin ta-...-t ne signifie pas "la femelle de...", mais crée un mot avec un sens complètement nouveau et lié.

Axxam.
La maison / Le domicile.
Taxxamt.
La pièce / La chambre (l'intérieur de la maison).

C. Les mots intrinsèquement féminins

Certains mots sont féminins par nature et n'ont pas de version masculine, ou leur version masculine est extrêmement rare.

Mot fémininSens
taddart
village
tala
fontaine / source
tamurt
pays / patrie

Pratique

60 phrases · 3,530 correspondances
0/60 (0%)
  1. Tekki ɣef kra n tqeffilt!

  2. Ad d-aɣeɣ kra n yidlisen.

  3. Ulac akk kra-nniḍen i d-lemdeɣ.

  4. Yiwen ur ibɣi ad t-txedmeḍ.

  5. Mazal sɛiɣ kra n tefranin.

  6. Sɛiɣ dima kra n tefranin.

  7. Ur kem-ittxuṣṣu ara kra yid-i.

  8. Yiwen ur ittḥessis i yinaw.

  9. Yiwen ur issel i yinaw.

  10. Yiwen deg-sen ur yelli dina.

  11. Yiwet deg-sent ur telli dina.

  12. Tom yettaru i yiwen umeddakel.

  13. Ssekraweɣ taxxamt ɣef yiwen wayyur.

  14. Yiwen ur yezmir ad k-d-isel.

  15. Γriɣ taqsiṭ-a deg yiwen udlis.

  16. Ur ttestenyiɣ ula d kra.

  17. Yiwen ur d-ikad yečča-t lḥir.

  18. Ur nlaq ula i kra.

  19. Axxam-a yettruḥ deg-sent kra kra.

  20. Xaṭi, ur d-qqar kra !

  21. Tom igezzu kra n tefransist.

  22. D azrug bu-yiwet n tnila.

  23. Bɣiɣ ad yi-d-tewteḍ kra ugiṭar.

  24. Ur s-d-yegri kra i Tom-nni.

  25. Tom yeqqar-d yesεa kra uɣawas.

  26. Kra yekka wass netta yennudem.

  27. Neḥḍer i tlata n lgirrat.

  28. Sin-a yergazen llan d icriken.

  29. Yemma teẓḍa-iyi sin n yibernyas.

  30. Ur nettanez i kra umesbaṭli.

  31. Ur tfehhmeḍ ula d kra.

  32. Ur tessin ula i kra.

  33. Yiwen n leḥmu assa yessefcal.

  34. Yečča-t yiwen uɣucaf deg uḍar.

  35. Yiwen usaber uɣemɣum iqḍeε tawalit.

  36. Sin wussan netta d ageffur.

  37. Yettmeslay yiwet n tutlayt kan.

  38. Sin wakraren i yečča wuccen.

  39. Ur ḍeggir kra ar lqaεa!

  40. Kra ur d-ittas war leɛtab.

  41. Yiwet n ṭṭubba tezger-d abrid.

  42. Uriɣ yakan kraḍ n yidlisen.

  43. A bu-snat, bru i yiwet.

  44. Kra ur sεiɣ ad k-t-id-iniɣ.

  45. Tom ɣur-s tlata n snitrat.

  46. Tom ɣur-s kraḍ n snitrat.

  47. Ugadeɣ ahat ččiɣ kra yettwaɣen.

  48. Bɣiɣ ad d-aɣeɣ kra iserwula.

  49. Qqimeɣ di Boston kraḍ iseggasen.

  50. Kra ur d-yettas akka kan.

  51. Ulac am uxxam n yiwen.

  52. Qqen allen-ik tlata n dqiqat.

  53. Igezzem ttjur deg yiwen wedrar.

  54. Atiki-a iteṭṭef tlata n wussan.

  55. Ɣur-k kra usugen d anakkaf.

  56. Ḥebseɣ dexxan tlata iseggasen aya.

  57. Ḥebseɣ akeyyef tlata iseggasen aya.

  58. Yiwen n tqerɛet nniḍen, ttxil-k.

  59. Tom itess ma d kra.

  60. Tesεiḍ kan kra n waḍu.

Exercices pratiques

1. Quel est le féminin de 'aqcic' (garçon) ?

2. Comment forme-t-on généralement le pluriel masculin ?

3. Quel est le féminin de 'axxam' (maison) ?